Europejski Fundusz SpołecznyEuropejski Fundusz Społeczny

Stanowisko Instytucji Zarządzającej programem Operacyjnym Wiedza Edukacja Rozwój w zakresie realizacji projektów współpracy ponadnarodowej i z komponentem ponadnarodowym współfinansowanych ze środków EFS

data publikacji: 02-12-2015

Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu informuje, że w odpowiedzi na pojawiające się wątpliwości oraz zapytania Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju przekazuje swoje stanowisko w zakresie realizacji projektów współpracy ponadnarodowej i z komponentem ponadnarodowym współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego:

Na wstępie należy podkreślić, że współpraca ponadnarodowa może przybierać różnorodne formy, a państwa członkowskie i regiony UE programując wsparcie realizowane w okresie 2014 – 2020 musiały podjąć strategiczną decyzję określającą ramy wdrażania współpracy ponadnarodowej w ramach ich programów operacyjnych. Wspólne Ramy Strategiczne wskazują, że państwa członkowskie powinny dążyć do tego, aby podejmować działania w obszarach polityki określonych w stosownych zaleceniach Rady w celu zmaksymalizowania wzajemnego uczenia się. Komponent współpracy ponadnarodowej powoduje wzmocnienie zdolności do innowacyjności, modernizacji i adaptacji instytucji do nowych wyzwań społecznych i gospodarczych, pomaga zidentyfikować i ocenić problemy, rozwiązania i kierunki reform w polityce tak, aby zrealizować główne cele określone w strategii Europa 2020, w szczególności te z zakresu zatrudnienia, ograniczania ubóstwa, edukacji i szkolnictwa wyższego oraz dobrego rządzenia. Doświadczenia europejskie wskazują, że wymiana informacji, dzielenie się dobrymi praktykami oraz praca
w wielokulturowym środowisku na rzecz wspólnych rozwiązań stanowią skuteczne narzędzia, które zwiększają jakość efektów realizowanych działań.

Zgodnie z zapisami art. 10 rozporządzenia EFS państwa członkowskie wdrażają współpracę ponadnarodową w celu promowania wzajemnego uczenia się, w ten sposób zwiększając efektywność polityk wspieranych ze środków EFS dzięki zaangażowaniu podmiotów z co najmniej dwóch państw członkowskich. W przeciwieństwie do okresu 2007-2013, wdrażanie współpracy ponadnarodowej jest obecnie obligatoryjne na poziomie państwa członkowskiego. Zgodnie ze stanowiskiem Komisji Europejskiej podstawowe kryteria wyróżniające projekt współpracy ponadnarodowej to przede wszystkim:

  • upowszechnianie wzajemnego uczenia się, rozumianego jako wymiana informacji, dzielenie się, weryfikacja i adaptacja dobrych praktyk, ale również wspólne działanie na rzecz wypracowania wspólnych rozwiązań przy udziale obywateli, administracji, partnerów społecznych oraz organizacji działających w obszarze zatrudnienia, włączenia społecznego, edukacji, szkolenia i uczenia przez całe życie, a także budowania potencjału administracji. Należy zaznaczyć, że korzyści ze współpracy ponadnarodowej dla poszczególnych partnerów powinny być wzajemne, ale nie oznacza to, że muszą być takie same – każda ze stron powinna najpierw zidentyfikować czego oczekuje od udziału w tego rodzaju współpracy;
  • zaangażowanie partnerów z co najmniej dwóch państw członkowskich, którzy podejmują współpracę w dowolnej, uzgodnionej formie w celu upowszechniania wzajemnego uczenia się poprzez wymianę doświadczeń i rozwiązań między sobą;
  • zaplanowanie działań ponadnarodowych na poziomie programu operacyjnego w ramach określonych priorytetów inwestycyjnych, przy czym możliwe jest zaprogramowanie: odrębnej osi priorytetowej poświęconej współpracy ponadnarodowej w ramach różnych osi priorytetowych poświęconych innym działaniom lub podejście mieszane, łączące te dwa rozwiązania.

W przypadku Polski, zgodnie z linią demarkacyjną ustanowioną dla okresu programowania 2014 – 2020 projekty współpracy ponadnarodowej finansowane z EFS mogą być realizowane wyłącznie na poziomie centralnym, tj. w ramach krajowego programu operacyjnego EFS – PO WER. Przyjęto podejście polegające na wdrażaniu współpracy ponadnarodowej w ramach odrębnej osi priorytetowej poświęconej innowacjom społecznym i współpracy ponadnarodowej (oś IV PO WER). Za projekty współpracy ponadnarodowej uznawane są te projekty, które:

  • realizowane są w partnerstwie z partnerem ponadnarodowym, tj. podmiotem spoza Polski, który jest jasno zidentyfikowany we wniosku o dofinansowane projektu;
  • zakładają wspólną realizację działań przez obydwie strony;
  • zakładają formę współpracy z partnerem zagranicznym, która pozwala na wzajemne uczenie się partnerów, wymianę informacji, dzielenie się, weryfikację i adaptację dobrych praktyk, nie ma zatem incydentalnego charakteru;
  • mają sprecyzowany cel, którego osiągnięcie nie jest możliwe bez partnera zagranicznego (wartość dodana współpracy ponadnarodowej), i na który zaplanowano konkretny budżet we wniosku.

Projekty współpracy ponadnarodowej mogą być realizowane wyłącznie w PO WER w odpowiedzi na konkursy ogłaszane przede wszystkim przez Centrum Projektów Europejskich (CPE), które jest instytucją pośredniczącą w Działaniu 4.3 Współpraca ponadnarodowa.

Szczególnym rodzajem współpracy ponadnarodowej jest mobilność ponadnarodowa, która służy m.in. nabyciu nowych umiejętności i kompetencji oraz ich doskonaleniu, a także zdobyciu doświadczenia zawodowego przez osoby na różnym etapie kształcenia i kariery zawodowej. Mobilność ponadnarodowa została zaplanowana w Osi IV PO WER w ramach konkursów ogłaszanych przez Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju w Działaniu 4.2 Programy mobilności ponadnarodowej w następującym zakresie:

  • mobilność studentów, uczniów i absolwentów szkół zawodowych, pracowników placówek kształcenia,
  • mobilność osób bezrobotnych i pracujących chcących podnieść swoje kompetencje lub kwalifikacje niezbędne do utrzymania lub podjęcia zatrudnienia,
  • mobilność osób zaangażowanych w kreowanie i wdrażanie polityk publicznych.

Powyższe rodzaje mobilności zaplanowane w PO WER wykluczają zatem możliwość realizacji tego rodzaju wsparcia w regionalnych programach operacyjnych oraz innych niż IV osiach priorytetowych PO WER. Wyłączność realizacji ww. mobilności zostanie wprowadzona do Wytycznych horyzontalnych w zakresie edukacji oraz Wytycznych horyzontalnych w zakresie zatrudnienia, przy ich najbliższej nowelizacji.

Należy jednocześnie podkreślić, że w Działaniu 4.3 PO WER przewidziany został specyficzny typ operacji, który umożliwia uzupełnienie projektu standardowego, będącego w trakcie realizacji, o element współpracy ponadnarodowej. Możliwość ubiegania się o dofinansowanie na tego typu rozszerzenie dotyczy zarówno projektów wybranych do dofinansowania w ramach regionalnych programów operacyjnych, jak i innych niż IV osiach priorytetowych. W 2016 roku planowane jest ogłoszenie przez CPE pierwszych konkursów na tego typu działania, w związku z czym, projekty, które zostały wybrane do dofinansowania w ramach konkursów ogłaszanych w RPO będą mogły aplikować w konkursie CPE i ubiegać się o środki z PO WER na rozszerzenie swojego projektu o działania z obszaru współpracy ponadnarodowej. Należy jednak pamiętać, że przyznanie dofinansowania na ten cel nie jest bezwarunkowe – wnioskodawcy muszą wziąć udział w konkursie, spełnić określone kryteria i pozytywnie przejść całą ścieżkę oceny (analogicznie do tradycyjnych konkursów w PO WER).

Wyjątkiem od konieczności realizacji współpracy lub mobilności ponadnarodowej w Osi IV PO WER jest sytuacja, w której zapisy dotyczące ww. współpracy znajdują się
w wynegocjowanym w KE RPO lub innej niż IV Osi Priorytetowej.

Należy zaznaczyć, że każdorazowo decyzja w zakresie tego czy dany projekt jest projektem współpracy ponadnarodowej i w związku z tym powinien być realizowany wyłącznie w PO WER leży w gestii instytucji oceniającej dany projekt lub jego element, w którym występują zadania związane ze współpracą bądź mobilnością ponadnarodową.