Europejski Fundusz SpołecznyEuropejski Fundusz Społeczny

Informacja dotycząca sposobu zatrudniania nauczycieli oraz dokonywania zamówień publicznych w projektach edukacyjnych

data publikacji: 07-03-2011

Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu informuje, iż w związku z licznymi problemami, które pojawiły się podczas realizacji Priorytetu IX zamieszcza informację opracowaną przez Instytucję Zarządzającą PO KL zawierającą zbiór odpowiedzi dotyczących sposobu zatrudniania nauczycieli oraz dokonywania zamówień publicznych w projektach realizowanych w ramach Priorytetu IX.

Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu przedstawia poniżej wyjaśnienia głównych kwestii problemowych związanych z zatrudnieniem nauczycieli w ramach Priorytetu IX.

Zgodnie z interpretacją MEN z dn. 30 września 2010 r. nie jest możliwe finansowanie średnich wynagrodzeń nauczycieli, jak i podwyższanie wynagrodzenia nauczycieli zatrudnionych zgodnie z przepisami ustawy Karta Nauczyciela ze środków przeznaczonych na realizację programów unijnych. Wynika to z faktu, że zgodnie z art. 30 ust. 8 KN środki finansowe na wypłatę średnich wynagrodzeń dla nauczycieli zagwarantowane jest przez państwo w dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Jednocześnie art. 30 ust 10b Karty Nauczyciela precyzuje, że „zwiększenie środków na poszczególne składniki wynagrodzenia dla nauczycieli ponad poziom określony w art, 10 ust 3 ustawy może mieć miejsce wyłącznie z dochodów własnych jednostek samorządu terytorialnego". Źródła dochodów JST określa z kolei ustawa z dnia 13 listopada 2002 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, zgodnie z którą dochód własny gminy oraz powiatu stanowią dotacje z budżetów innych jednostek samorządu terytorialnego. Środki finansowe pochodzące z funduszy europejskich stanowią dochód JST, ale nie są jej dochodem własnym w rozumieniu cyt. ustawy. Zatem nie można ich wykorzystać na zwiększenie środków na poszczególne składniki wynagrodzenia nauczycieli zatrudnionych zgodnie z przepisami ustawy - Karta Nauczyciela, natomiast mogą one zostać przeznaczone wyłącznie na sfinansowanie przez beneficjenta projektu zakupu usługi edukacyjnej.

Konieczność przeprowadzenia postępowań o udzielenie zamówienia publicznego wynika ze specyfiki projektów dotyczących indywidualizacji nauczania (które oprócz wspomnianych już zajęć edukacyjnych obejmują również zakup sprzętu) oraz charakteru Beneficjentów, którymi są (generalnie) jednostki samorządu terytorialnego (JST) należące do sektora finansów publicznych. Obowiązek ten wynika z zapisów Ustawy Prawo Zamówień Publicznych (art. 3). Co więcej, zastosowany tryb wyboru wykonawców ww. usług powinien spełniać wszelkie przesłanki przejrzystości i konkurencyjności. Dlatego też zakup sprzętu i usługi edukacyjnej powinien nastąpić w formie zamówienia publicznego przeprowadzanego przez beneficjenta projektu (organ prowadzący szkoły - JST).

Wyboru właściwego trybu przeprowadzenia zamówienia dokonuje organ prowadzący. Wybór dwóch podstawowych trybów, tj. przetargu ograniczonego lub nieograniczonego jest możliwy bez przedstawiania uzasadnienia ich zastosowania. Aby zastosować inny tryb (zapytanie o cenę, z wolnej ręki) trzeba przedstawić dowody na wystąpienie przesłanek uzasadniających ich zastosowanie. W przeciwnym razie ze strony organów kontrolujących (np. Komisja Europejska) mogą pojawić się zarzuty niezapewnienia zasady konkurencyjności oraz przejrzystości.

Zaprezentowane rozwiązanie polega na przeprowadzeniu jednego zamówienia z dopuszczeniem możliwości składania ofert częściowych.

Warunki dopuszczenia składania ofert częściowych:

  • przedmiot zamówienia musi być podzielny (podział nie zmienia istotnie przedmiotu i wartości) 
  • określenie możliwości składania ofert częściowych w specyfikacji istotnych warunków zamówienia.

Dopuszcza się także możliwość podziału zamówienia na kilka postępowań, ale wartością każdej części jest łączna wartość wszystkich części i w odniesieniu do każdej części pojawia się obowiązek stosowania przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych właściwych dla łącznej wartości zamówienia. Jeśli szkoła zastosuje przepisy właściwe dla wartości całego zamówienia, to może prowadzić postępowanie. Musi być jednak do tego odpowiednio upoważniona.

Dopuszczalne jest przeprowadzenie dwóch postępowań na zakup sprzętu i usługi edukacyjnej. Zgodnie z art. 13 pkt 2 ustawy Prawo Zamówień Publicznych zamówienia, których przedmiotem są dostawy, muszą w celu wprowadzenia ich do planu zostać zsumowane w ramach grupy wynikającej ze wspólnego słownika zamówień CPV. Usługi edukacyjne i zakup sprzętu dydaktycznego to różna grupa CPV, więc można je rozdzielić w ramach dwóch postępowań. Podkreślono także, iż różne zajęcia realizowane w ramach usługi edukacyjnej mają taką samą kategorię CPV. Możliwe jest również ujęcie dostaw sprzętu i realizacji zajęć edukacyjnych jako dwóch odrębnych zadań realizowanych w ramach jednego zamówienia. Wówczas stosuje się przepisy dotyczące tego przedmiotu zamówienia, którego wartościowy udział w danym zamówieniu jest największy.

Należy zwrócić uwagę, iż zaproponowany sposób postępowania w kwestii zatrudniania i wynagradzania nauczycieli, który został wskazany w stanowisku MEN z dn. 30 września 2010 roku ma również zastosowanie do projektów konkursowych. Dotyczy to w równym stopniu projektów realizowanych w ramach Poddziałania 9.1.1, 9.1.2, Działania 9.2 i 9.3.

Ministerstwo Edukacji Narodowej poinformowało również, iż do prowadzenia obowiązkowych, wynikających z realizacji podstawy programowej zajęć powinni być zatrudniani nauczyciele na podstawie przepisów ustawy Karta Nauczyciela. Etat nauczyciela obejmuje 40 h w wymiarze tygodniowym, na co składają się godziny zajęć obowiązkowych (pensum), inne zajęcia i czynności wynikające z zadań statutowych szkoły, a także zajęcia i czynności związane z przygotowaniem się do zajęć, samokształceniem i doskonaleniem.

W myśl zapisów Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 12 lutego 2002 r. w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze mogą być realizowane w ramach godzin pozostawionych do dyspozycji dyrektora szkoły, przewidzianych w ramowym planie nauczania. Jeżeli zaplanowane zajęcia wykraczają poza tygodniowy wymiar pracy nauczyciela dyrektor szkoły może dokonać zakupu usługi edukacyjnej.

Ponadto, Karta Nauczyciela precyzuje, że jeżeli nauczyciel jest zatrudniony zgodnie z kwalifikacjami w danej szkole to musi być zatrudniony na umowę o prace, w oparciu o ww. ustawę (por. art. 11 KN).

Nauczyciel może być zatrudniony na podstawie umowy cywilnoprawnej wyłącznie do świadczenia usług, które ze względu na specyficzne potrzeby i szczególny charakter wykraczają poza określony ustawowo wymiar czasu pracy nauczyciela, a także zakres merytoryczny określony w podstawie programowej, Trzeba podkreślić, że zważywszy na brzmienie art. 22 Kodeksu Pracy zawieranie umów cywilnoprawnych z nauczycielami jest możliwe tylko wtedy, gdy umowa nie spełnia warunków określonych w przepisie Kodeksu pracy. Przepis ten ma zastosowanie w przypadku dodatkowych zajęć dydaktycznych realizowanych w ramach Poddziałania 9.1.2 (w tym indywidualizacja), jak i Działania 9.2. Jednocześnie podkreśla się, iż w zaprezentowanym przypadku obligatoryjnie wymagane jest zastosowanie przepisów ustawy PZP. Wynika to z faktu, że powyższa ustawa nie ma zastosowania wyłącznie do umów o pracę, natomiast umowy cywilno-prawne powinny być zawierane po uprzednim zastosowaniu przepisów wynikających z Prawa Zamówień Publicznych.

W ramach Poddziałania 9.1.1, tworzone ośrodki przedszkolne obligatoryjnie muszą realizować podstawę programową, co w świetle przywołanych powyżej przepisów oznacza brak możliwości zatrudniania nauczycieli ze środków innych niż dochód JST.

Jednocześnie, w kontekście realizacji projektów w ramach Poddziałania 9.1.1 przedstawiciele MEN poinformowali, iż szkoły niepubliczne nie zatrudniają nauczycieli w oparciu o Kartę Nauczyciela. Zatem nie mają zastosowania ograniczenia z niej wynikające.

W toku dyskusji nad możliwościami sfinansowania wynagrodzenia nauczycieli ze środków EFS Ministerstwo Edukacji Narodowej jednoznacznie podkreśliło, iż nie można wykorzystać tych środków na zwiększenie środków na poszczególne składniki wynagrodzenia dla nauczycieli ponad poziom określony w art. 30 ust. 3 Karty Nauczyciela.

Zgodnie z art. 30 ust. 1 średnie wynagrodzenie nauczyciela składa się z następujących elementów:

  1. wynagrodzenie zasadnicze;
  2. dodatki: za wysługę lat, motywacyjny, funkcjonujący i za warunki pracy; 
  3. wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw; 
  4. nagrody i inne świadczenia wynikającą ze stosunku pracy, w tym odpraw (np. emerytalnych, z tytułu rozwiązania stosunku pracy w sytuacjach przewidzianych w Karcie Nauczyciela), nagrody jubileuszowe, dodatkowe wynagrodzenie roczne, z wyjątkiem świadczeń zakładowego funduszu świadczeń socjalnych oraz dodatków socjalnych: dodatku wiejskiego i nauczycielskiego dodatku mieszkaniowego.

Jednocześnie państwo gwarantuje jednostkom samorządu terytorialnego środki niezbędne na średnie wynagrodzenia nauczycieli wraz z pochodnymi. W związku z powyższym nie ma możliwości wykorzystywania środków pochodzących z funduszy europejskich na zwiększenie środków na poszczególne składniki wynagrodzenia dla nauczycieli, w tym także na powiększenie dodatku motywacyjnego czy godzin ponadwymiarowych. Ponadto, brak jest także możliwości innego określania dodatku do wynagrodzenia nauczyciela, np. poprzez określenia zamiast dodatek motywacyjny, dodatek specjalny, bowiem, zgodnie z opinią prawną, uznane zostanie to za przekraczające upoważnienia ustawowe.